What did you say..?! (Part III)

What did you say?!

ერთი ერთი ყველაზე დიდი პრობლემა ავიაციაში კომუნიკაციაა ტელეფონზე თუ რადიოსიხშირეზე, სადაც ათასი ეროვნების ადამიანი ერთ საერთაშორისო ენაზე, ინგლისურზე ცდილობს ისაუბროს.

ფრენების უსაფრთხოება კი რათქმაუნდა სათქმელის სწორად გადმოცემა-აღქმაზეა დამოკიდებული. წესები რაც არ უნდა მკაცრად იყოს გაწერილი, მაინც საკმაოდ დიდია შანსი ნათქვამი ფრაზის არასწორ ინტერპრეტირებას ჰქონდეს ადგილი. და თუ ბევრი არასასურველი დეტალი ერთად აიხორხლა, საბოლოოდ გემრიელ პრობლემამდეც შეიძლება მივიდეს საქმე.

ძირითადად კი გაუგებრობა დროის დაკარგვასთან ასოცირდება, დროის დაზოგვა და სწორი მენეჯმენტი კი ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია ავიაციაში.

პირადად რა პრობლემას ვარ გადამწყდარი – ვრეკავ ანკარაში და ყურმილის იქით ვინ მპასუხობს, რათქმაუნდა არ ვიცი. ყველანაირ ვარიანტს გადაეყრები – იდეალურ ინგლისურით მოსაუბრე პირსაც და პირიქით, ძნელად რომ გააგებინებ, თუ რას ითხოვ მისგან.

ხოდა თავადაც იბნევი, გამოცნობაზე ხარ – ისაუბრო დამარცვლით, მკაცრად სტანდარტული, უფრო გასაგები ფრაზებით, თუ თავისუფალ ინგლისურს მიმართო. თუ ვერ “გაარტყი”, ჩათვალე ერთ შემთხვევაში ხელახლა მოგიწევს ყველაფრის გამეორება – უფრო ნელა და დამარცვლით, ხოლო მეორე შემთხვევაში თავად გამოხვალ იდიოტ, უცოდინარის როლში. ეს “გამოცანობანა” და წინდაწინ შერჩევა, რა ფორმით ისაუბრო, ხანდახან ისეც მომხდარა, რომ თავად დაგაბნევს და ამოგაგდებს კალაპოტიდან. პირადად დამმართნია, პაუზის შემდეგ, თავად გავიაზრე, რომ კაციშვილი ვერ მიხვდებოდა, ისე დავალაგე წინადადება..

აქცენტები

სრული კატასტროფაა ჩინელი, კორეელი და ა.შ. უმრავლესი აღმოსავლეთ აზიელი პილოტის აქცენტი.. კატასტროფულთან მიახლოებულია ბევრი რუსის ინგლისურიც.

მაგალითისთვის კორეელები “რ” ბგერას ვერ გამოთქვამენ და როდესაც დასარეპორტებელი აქვთ, გეოგრაფიულ წერტილ Rolin-ის თავზე ვარო, ეს ყოველივე დაახლოებით ასე ჟღერს ხოლმე “თბილისი კონტლოოოოლ.. ვი ალ ოვა ლოლიიიინ..” წელავენ სიტყვებს თავისებურად…

არც რუსებს ულხინთ, აქცენტის გარდა რაღაც თავისებურ ფრაზებს იგონებენ “Requesting Descending, “.. გამოთქმით კი, სიტყვაზე გეოგრაფიულ წერტილ Obora-ს რუსულად “გადააკეთებენ” ხოლმე და როგორც – “აბორა” ისე გამოთქვამენ, ხოლო “H”-ის ამღნიშვნელ “Hotel”-ს, როგორც “ხაწელ” რაღაც მასე..

შენ კიდევ ზიხარ და ვალდებული ხარ სწორად გაიგო მათი თითოეული ფრაზა.. და ამ დროს პილოტებისთვის ჩვენც რომ სპეციფიურ აქცენტით ვსაუბრობთ?! ბრიტანელმა პილოტმა რაღა თქვას ჩემს ჩიქორთულ ინგლისურს რომ ისმენს.

კულტურული სხვაობა

სხვადასხვა ეროვნების ხალხი მარტო აქცენტით არ განსხვადება ერთმანეთისგან, ეს ბუნებრივია. მათი ქცევაც და აზროვნებაც, რათქმაუნდა გამოირჩევა და ეს ყოველივე მეტნაკლებობით გარკვეულ გავლენას მუშაობის სტილზეც ახდენს.

არაფერი შეედრება ბრიტანელ, თუ გერმანელ პილოტს – ყოველთვის ზუსტად რომ ასრულებენ მითითებულ ინსტრუქციას, ზედმეტი მოთხოვნების გარეშე, თავს არ შეგაბეზრებენ..

პოსტაბჭოურ ქვეყნის პილოტები ერთთავად გზის შემოკლებას გეხვეწებიან, დათაფლული ხმით – “თბილისი კანტროლ’…” და უკვე იცი რომ შემდეგი ფრაზა “Request any shortcut if available.. please” იქნება.

სიფრთხილეა საჭირო აზიელ პილოტებთან, რადგან 100%-ით ვერასდროს იქნები დარწმუნებული, რომ გაცემული ინსტრუქცია სწორად გაიგეს და შესაბამისად შეასრულებენ..

ცნობილი რადიოჩანაწერია, როდესაც რაღაც ინსტრუქციას ჩინელი პილოტი ვერ იგებს და ეთერში მერე ორწუთიანი პაუზაა – იმის აღიარებას, რომ “ბოდიში, ვერ გავიგე, კიდევ ერთხელ თქვი” – ურჩევნია სირაქლემის პოზაში ჩადგეს, “მე აქ არა ვარ” და დადუმდეს ამერიკელი ტიპაჟისგან განსხვავებით. აბა ამერიკოზმა ვერ გაიგოს რამე? ცხრაჯერ გკითხავს “Sir sorry I didn’t get what you want. Please say again”

ხდება ხოლმე მსუბუქი “აფერისტობებიც” – როდესაც გარკვეული ბენეფიტის ხათრით მარტივ ტყუილს ახმიანებენ – “request heading 330 due weather”.. და მე არ მაქვს უფლება, უარი ვუთხრა – ჩემი საქმე არაა გამოვიძიო, ცრუობს თუ არა პილოტი. აქ ურთიერთნდობაზეა საუბარი – წესით ასე არის საქმე აწყობილი. მაგრამ რბილად რომ ვთქვათ, ზოგი პილოტი ათი მილით გზის შესამოკლებლად საკამოდ არაპროფესიონალურად იქცევა.. და ხანდახან მეც მრევს ტყუილში, როდესაც საზღვრის კვეთის ფაზაა და იძულებული ვხვდები, მეზობელ სექტორს იგივე ტყუილი გადავცე, რომ – “ბორტი ამ და ამ მიზეზით ხუთი მილი დასავლეთით გადაკვეთს საზღვარს, ვიდრე ეს დაგეგმილი იყო”..

როგორ “იწვებიან” ტყუილზე? ძალიან მარტივად, როდესაც მხოლოდ ერთი ბორტი ითხოვს არარსებული ღრუბლის “მოვლას” და სხვა ათი მშვიდად, ისე რომ სიტყვას არ დაძრავენ, იგივე სივრცეს გადაკვეთენ, რათქმაუნდა ტყუილზეა საუბარი.

ეს არაპროფესიონალური სენიც ეროვნულ ჭრილამდე დადის და ესეც კულტურული სხვაობის ნაწილია. საპირისპიროდ, აბა წარმოიდგინეთ, გერმანელმა პილოტმა გააკეთოს რამე მსგავსი?! ვერ ვიხსენებ :)))

მოლოდინი, მოისმინო სასურველი სიტყვები

პრობლემა არის ხოლმე “მოსალოდნელი ქცევა”.. განწყობა, “რომ ამას და ამას მოვისმენ თუ შესრულებას მომთხოვენ”, როდესაც ასიდან 99-ჯერ საზღვრის კვეთის შემდეგ ბორტი ჩვენ რადიოკავშირზე გამოდის, იღებს ერთიდაიგივე ინსტრუქციას, ვთქვათ გარკვეულ გზის შემოკლებას. და ეს ყოველივე იმდენად მექანიკურ დონეზე ხდება, რომ ზოგჯერ პილოტი ნებართვის მიღებამდე უკვე ავტომატურად იწყებს პროცედურის შესრულებას.. და ამ დროს ის ერთი შემთხვევაა, როდესაც ამით კონფლიქტი იქმნება. ნებართვა არ გაცემულა, ბორტი კი “პამ პამ” თვითნებურად იცვლის ფრენის კურსს..

“ჰეი ჰეი რას აკეთებ?!” – და უკან ვაბრუნებ.. და დაძაბულ გარემოში გაგეპაროს პილოტის ეს თავნებობა და კონფლიქტი “გაგიჩალიჩდეს”?!

პირადად მქონდა ბევრი წლის წინ მსგავსი ნეგატიური გამოცდილება, აღარ მოვყვები წვრილად აქ რა როგორ იყო.

დასასრული

მოკლედ იმის თქმა მინდა, მიუხედავად მკაცრად გაწერილი ბევრზე ბევრი წესისა, გარემო მაინც ძალიან სპეციფიური და დამოკიდებული ინდივიდებზე, პროფესიონალიზმის დონეზე, ცოდნაზე, გამოცდილებაზე, კულტურულ მრავალფეროვნებაზე, რადგან შენს საჰაერო სივრცეს ყველა ჯურის ადამიანი იყენებს და ყველაფრის ერთ სტანდარტში მოქცევა ვერ მოხერხდება.. სულ სხვანაირად აზროვნებს ჩინელი და სულ სხვანაირად ამერიკელი..

ეს ყველაფერი მეტ-ნაკლებობით რისკებს ზრდის, რომ რამე ისე ვერ მოხდება, როგორც საჭიროა.. მაგრამ წინა სერიებში უკვე დავწერე, რომ თუ რამე მაინც არასასურველი სცენარით გათამაშდა, ჯდებიან მერე უსაფრთხოების დეპარტამენტის ხალხი და ცდილობს პრობლემის გაანალიზებას, რომ მოხდეს ახალ რეალობასთან სწრაფი ადაპტირება და ზომების მიღება, რომ მსგავსი რამ მომავალში აღარ განმეორდეს..

მანამდე კი მე და ჩემს კოლეგებს გვაქვს სიტყვა – საკუთარ ცოდნით და გამოცდილებით ვცდილობთ ყველაფერი ისე გავაკეთოთ, რომ ზედმეტი საქმე არ გავუჩალიჩოთ უსაფრთხოების დეპარტამენტს და მათი შრომა დავზოგოთ.. სინამდვილეში კი მათზე ვინ დარდობს :))) მთავარი ხომ მგზავრის ბედნიერებაა, ერთი წერტილიდან მეორეში უსაფრთხოდ და უმოკლეს დროში უნდა ჩავიყვანოთ..

საქმეს კი, მერწმუნეთ, ცუდად არ ვაკეთებთ, ასე რომ თავიდან ამოიგდეთ შიშები და იფრინეთ ბედნიერებმა..