ექსეტერი, სტოუნჰენჯი და დაბრუნება სახლში

ექსეტერი

კარგადგამოძინებულებმა ქალაქი ფეხით შემოვიარეთ. ფანზონაში რაღაც თამაშს ვუყურეთ და ნელნელა სტადიონზე წასასვლელად დავირაზმეთ.

შეხვედრამდე წინასამატჩო განხილვისას, ნამიბიის მოგება ივარაუდეს – როდესაც, როგორც წესი – “ბლა ბლა, ორივე ძლიერი გუნდია, ძნელია თქმა ვინ მოიგებს, იმედია კარგ თამაშს ვიხილავთ..” სხვა შეხვედრების დროს ასეთი ნეიტრალურ პროგნოზებს თუ მოისმენდით. ადგილობრივებიც უფრო ნამიბიის მხარეს იხრებოდნენ – აფრიკელთა ერთ ერთი მოთამაშე ხომ ექსეტერელთა კლუბში თამაშობდა… და არ დაგვავიწყდეს ჯორჯ კლენსი, რეფერი, რომელმაც, რბილად რომ ვთქვათ, ეს შეხვედრა ძალიან “უცნაურად” იმსაჯა.

ქართველები ცოტანი ვიყავით, მაგრამ ორგანიზებულად ვქომაგობდით ჩვენს საყვარელ გუნდს და მოგების გარდა სხვა შედეგის გაგონებაც არ გვინდოდა. მაგრამ რა ვიცოდით, თუ როგორი ნერვების წყვეტა გველოდა წინ. როცა ერთი-ორი თვის შემდეგ ამ შეხვედრას ხელახლა ვუყურე ვიდეოჩანაწერში, ინგლისელი კომენტატორის ერთი ფრაზა დამამახსოვრდა – “როგორ ვერ იგებენ ქართველები?! როგორ და აი ასე – ძალიან ბევრ ელემენტარულ შეცდომას უშვებენ დღეს საღამოსო”.. ხო, საზიზღრად ვთამაშობდით და ამას ემატებოდა ჯორჯის გაუგონარი გადაწყვეტილებები.

მეორე ტაიმი დაიწყო და შეხვედრა ცოტა საჩვენოდ შემოვატრიალეთ – ორჯერ დავალელოვეთ მეტოქე და თითქოს ყველაფერი მშვიდობიანად უნდა დასრულებულიყო.. მაგრამ მერე ნამიბიამაც იყოჩაღა, საპასუხოდ ერთი ლელო დაგვიმიწა და ჩვენს უპირატესობას კინკილა ქულაღა წარმოადგენდა.

დამუნჯებული, გულისკანკალით ვუყურებდი მოედანს, ნამიბიელებმა ბოლო წუთზე ბურთი რომ მოიხელთეს და მწვავედ შეგვიტიეს. იმ საღამოს კლენსი ნამიბიელთა სასარგებლოდ იმდენჯერ შეცდა, ეჭვი აღარ მეპარებოდა – ერთ ერთი რაქის დროს ხელს აფრიკელთა სასარგებლოდ გაიშვერდა, ისინიც იოლ სამქულიან ჯარიმას გადრადასახავდნენ და ამგვარად გამარჯვებასაც დავემშვიდობებოდით.

ხოდა მართლა გაოცებული (და უსაზღვროდ ბედნიერი) შევყურებდი ჯორჯის ხელს, რომელიც აგერ აქეთ ჩვენს სასარგებლოდ აღმართულიყო..

მოკლედ ნერვების წყვეტის ფასად საბოლოოდ მაინც მოვიგეთ და ეს ის შემთხვევაა, სწორედ შედეგი რომ უფრო ფასობდა, ვიდრე კარგი თამაში – ამ ყველაფრით ხომ იაპონიაში შემდეგ მსოფლიოზე შესარჩევი ეტაპის გავლის გარეშე დავიბევეთ ადგილი.

გახარებულებმა დავტოვეთ სტადიონი და მანქანას მივაშურეთ.. ჰეჰ უსიამოვნებამ აქაც არ აგვიარა გვერდი – რაღაც სუპერმარკეტის ეზოში გვეგულებოდა მიგდებული ჩვენი ჯართი. იქაურობა დაკეტილი დაგვხვდა და მანქანით გამოსასვლელი კი შლაგბაუმით გადარაზული. ბევრი ვიწვალეთ, იქნებ როგორმე ჩვენი ციცქნა ვოქსოლი გვერდებზე დარჩენილ მცირე სივრცეში “გამოგვეძვრინა”, მაგრამ სულ მცირე ცალი კარი მაინც შეეწირებოდა ამ ყველაფერს და ბოლოს ხელი ჩავიქნიეთ.

ტაქსი სახლისკენ და მეორე დღეს უკუ გზაზე ისეთი ძვირი დაგვიჯდა, ჯობდა ისევ ფასიანი პარკირებით გვესარგებლად და უფასო სადგომს არ დავხარბებოდით. სხვათაშორის ორივეჯერ ერთი და იგივე ტიპი გაგვეჩითა მძღოლად.. მგონი სულ ორი ტაქსი დაგორავდა იმ ქალაქში.

მატჩისშემდგომ “მესამე ტაიმზე” კი ბევრს აღარ მოვყვები – რაღაც ბარში ჩვენს რაგბისტებთან ერთად ამოვყავით თავი და ერთი აზრი ის მიტრიალებდა – “ჯობია კუმირები კაცმა ახლოდან არ ნახოს-თქო” – მაინც არ იყო სასიამოვნო ალკოჰოლს დაძალებული სპორტსმენების ხილვა, თუმცა ეს მათი დიდი გამარჯვების საღამო იყო და შეარგოთ.

სტოუნჰენჯი

ბრიტანული ვოიაჟი დასასრულს უახლოვდებოდა. მეორე დილით, მას შემდეგ რაც მანქანა სუპერმარკეტის პარკინგის კლანჭებისგან დავიხსენით, პირი ლონდონისკენ ვქენით და თან იაშკაც დავიმგზავრეთ – გზად სტოუნჰენჯს ჩავუვლიდით და რა გასაკვირი, იქაურობის დათვალიერებას ვაპირებდით.

არჩევანი ორი იყო – ან ტრასაზე სადმე შევრჩუთავდით მანქანას და ღობისმიღმა 50-100 მეტრის მოშორებიდან უნდა შეგვევლო თვალი ამ მისტიური ადგილისთვის, ან ტურისტების ნაკადს შერეულები ოფიციალური შესასვლელით ვისარგებლებდით. მეორე ვარიანტი ვამჯობინეთ – თითომ 15 ფუნტი მივათხლიშეთ ბილეთს და ავტობუსით მგზავრობა ვიუარეთ (სალაროები ერთ ორ კილომეტრის მოშორებით გაემართათ) – იქაურობა ისეთი ლამაზი იყო, ფეხით სეირნობას არაფერი ჯობდა, თუნდაც ამაში ნახევარი საათი დაგვეკარგა.

ნელნელა მას შემდეგ, რაც მორიგი მცირე ბორცვი გადავიარეთ, ჰორიზონტზე სტოუნჰენჯის ქვებიც ამოიზარდა. ტერიტორია უბრალო ღობით იყო შემოფარგლული და ბილეთები რომ შეემოწმებინა, სულ ერთი ოფიციალური პირით.

“გადაყრილი” 15 ფუნტი საოცრად დამენანა, როდესაც ამ პირმა მხოლოდ სიტყვიერად თუ გვკითხა – “ბილეთები ხომ გაქვთო” და სანამ შარვლის ჯიბეში ვიქექებოდით, “კაი, გენდობით, გენდობითო” და ფარატინა ღობეზე დატანილ კარისკენ მიგვითითა.

გარშემო ტრაქტორები თუხთუხებდნენ, ჯერაც დაუმუშავებელ მდელოებზე კი ასობით ცხვარი არხეინად ძოვდა. საპირისპირო მხარეს გზატკეცილსაც ვკიდეთ თვალი, რომელიც თურმე იმაზე ახლოს ჩაუდიოდა ამ სანახაობას, ვიდრე ვიფიქრებდით.. კიდევ ერთხელ დაგვენანა ბილეთში “გადაყრილი” 15 ფუნტი – მოგზაურობის ბოლო იყო და რა გასაკვირი, დაცარიელებულ ჯიბეს მოკლებულ თითოეულ ფუნტს მტკივნეულად აღვიქვამდით.

იქაურობას ერთი საპატიო წრე დავარტყით, რამოდენიმე ათეული სურათიც გადავიღეთ და ორი საათი არ იყო გასული, უკვე გეთვიკის აეროპორტში რეისზე ჩასხდომისთვის ვემზადებოდით.

სახლში დაბრუნება

კიევში გამთენიისას ჩავფრიდით, თბილისის რეისი კი საღამოს გვქონდა. მესაზღვრეს ისეთი დაღლილი სახით ვუპასუხე, “უბრალოდ გამოძინება მინდა კიევშითქო”, ზედმეტი კითხვები აღარც დაუსვამს, პასპორტი უკან გამომიწოდა.

ქეში სულ 15 ფუნტი მქონდა მორჩენილი, რაც ინგლისში ერთი კარგი სადილს სამყოფი თუ იყო, აი უკრაინაში კი, გრივნებში რომ მივახურდავეთ, მართლაც რომ წონადი ფულით შეგვევსო ჯიბე – წარმოიდგინეთ ქალაქის ცენტრამდე აეროპორტიდან ტაქსით წავედ-წამოვედით და დღის მანძილზე არც საუზმე-სადილი მოვიკელით..

ეს ყველაფერი სრული შოკი იყო, ნელნელა რომ იაზრებ, გარდავლილ ვოიაჟისას რამხელა თანხას ვაფშვნიდით უბრალო ბურგერების ჭამის დროსაც კი.

დანაყრებულები ქალაქში მივფრატუნობდით..

ინგლისურ თბილ ამინდების საპირისპიროდ კიევში ყინვა დაგხვდა. ქალაქის უბნები ჩაჟამებული, ძველი საბჭოური შენობებით.. მაგრამ ერთი პლუსი, სქელფეხება, მრგვალსახიან შეუხედავ ინგლისელი ქალების ნაცვლად, ქუჩაში თვალის გასახარად ქერა ქერა ლამაზპირსახა გოგოები, ზამთრის ტანსაცმელში შეფუთნულები, მრავლად დაკაპუნობდნენ.. თუმცა იმ მომენტში გამოუძინებლები უკვე ზომბებივით დავაბოტებდით და თუ რამე გვინდოდა, ეს იყო კარგი ძილი.. ბედად დროებით ერთმა ნაცნობმა შეგვიკედლა..

შემდეგ კიდევ რამოდენიმე საათი ცაში და თბილისის აეროპორტშიც ბარგის განყოფილებიდან კარი რომ გაიღო, ნაცნობი, მომლოდინე ორასამდე შეშლი ადამიანის დაჭიმული მზერაც გვეფეთა..

Cleared for Departure

111ხო კარგია არა? დაჯდებით თბილად მონიტორთან და „სად გავემგზავროთ?!“ ნაირ-ნაირ ვებგვერდზე ბილეთების ფასებს სქროლავთ. „ძვირია“, „იაფია“, უყურებთ თქვენს ჯიბეს.. მერე რომელიმეს ყიდულობთ, მიდიხართ აეროპორტში – მოსაბეზრებელ უსაფრთხოების პროცედურებს გაივლით, საპასპორტო კონტროლსაც.. ცოტაც და ჰაერში ხართ… რამოდენიმე საათში კი ბედნიერები იღებთ ათასნაირ სელფებს მსოფლიოს სხვადასხვა ქალაქ-ადგილების ფონზე.

მერე კი უკუგზა.. ცოტა განმუხტულები, ემოციებით სავსენი, ალბათ ბედნიერები ზიხართ ისევ თვითმფრინავში და საქართველოში ბრუნდებით..

შედეგი?! – მოგზაურობისას მიხარჯული ნაგროვი ფული, მთელი ერთი წელი „პახაობით“ მოპოვებული, დიდი წილი სწორედ თვითმფრინავის ბილეთის ყიდვისას რომ „გაგძვრათ“.

ეს გადახდილი ფული კი სინამდვილეში ავიაკომპანიის გავლით უამრავ სხვადასხვა სერვისის კომპანიაში ილექება.

მათ შორის, მადლობა, ჩემი, ავიამეთვალყურის ხელფასიც სანავიგაციო სერვისის გაწევისთვის თქვენს მიერ ბილეთში გადახდილი ფულით გენერირდება.

ხოდა როგორ მუშაობს საჰაერო ნავიგაცია, ბერლინის ნაცვლად ბრატისლავაში რომ არ ამოყოთ თავი, რაში მიხდით ხელფასს?! ცოტაც სხვა მოვლენებსაც გადავწვდეთ, ფრენისას არსებულ რისკებზე, უსაფრთხოებაზე.

საჰაერო მოძრაობის მართვა რომ გაადვილდეს, საჭიროა წინდაწინ ცოდნა, თუ დაახლოებით რა სურათი იქნება გარკვეული დროის შემდეგ. შესაბამისად დგება თითოეული რეისის წინასწარი ფრენის გეგმა და საავიაციო ქსელში ვრცელდება.

ამგვარად, როცა ვჯდები სამუშაო პოზიციაზე, მე საკმარისი დრო და ინფორმაცია მაქვს, სიტუაციის ანალიზისთვის. თითოეულ რეისზე, თუ რა დროს აფრინდება, რა სიმაღლეს აკრეფს, რომელი საჰაერო მარშრუტით და რა სიჩქარით იფრენს და ა.შ.

მთავარი მიზანი კი, ყოველი ხომალდის ერთმანეთისგან უსაფრთხო დისტანციით სეპარირება და ფრენის ნაკადის მოწესრიგება არის.

ხშირად უკითხავთ სამსახურზე „სტრესული არისო?!“, მე კი სიმართლე გითხრათ, უფრო დიდ სტრესს სახლისკენ მიმავალი საცობში რომ ვიჭედები, მაშინ ვიღებ, ვიდრე მუშაობის 99% შემთხვევაში.

ვუზივარ ჩვეულებრივზე ცოტათი უფრო დიდ მონიტორს, სადაც გრაფიკულად დატანილია რუკა და მფრინავი წერტილები. გამაჩნია ყველანაირი ხელსაწყო ნახევარი, ერთი საათით ადრე განვსაზღვრო, ვინ სად იქნება. გავზომო და თუ რამე ისე არ არის, ჩავერიო და შესაბამისი კორექცია შევიტანო საჰაერო „სურათში“.

მუშაობის 90% პილოტებთან რადიოსიხშირის დახმარებით ვერბალური სტანდარტული ფრაზების გაცვლა თუა – „გამარჯობა, ნახვამდის“.

„მაიცა, შენ თუ რამე შეგეშლა, მორჩა ხო?!“, ასეთი ფრაზაც ხშირად მომისმენია.

სინამდვილეში ჩემი შეცდომა არ ნიშნავს ავტომატურად კატასტროფულ შედეგს. არც ამდენად საკვანძო ფიგურა ვარ. თორემ ხომ მართლა სულ მთლად გამითეთრდებოდა ისედაც შეჭაღარავებული თმები.

სიტყვაზე საქართველოს ცაზე ერთ სიმაღლეზე ორ ბორტს შორის მინიმუმ 10 მილი უნდა იყოს. ან ვერტიკალური 1000 ფუტი. ხოდა ნუ 10-ის ნაცვლად რვა მილში თუ ჩაუფრინა ორმა თვითმფრინავმა, დამეთანხმებით ყველაფერი მაინც კარგადაა. უბრალოდ ნორმის დარღვევის გამო მე მომიწევს რიგ კაბინეტებში სირბილი და ახსნა-განმარტების წერა. რიგი პროცედურების გავლა, გამოძიების დასრულებამდე.

მაგრამ, თუ ეს შეცდომა უფრო სერიოზულია და რვა კიარადა ბორტების მართლაც სახიფათო მანძილზე მიახლოება ხდება, რამდენად წარმოიქმნება ჰაერში შეჯახების რისკი?

ყოველი თვითმფრინავი ერთმანეში რადიოსიგნალებს ცვლიან – მათი ფრენის მიმართულებით და სიჩქარის დახმარებით ხდება ტრაექტორიის პრედიქცია.

მოსალოდნელი ხიფათის შემთხვევაში პილოტის კაბინაში გენერირდება ხმოვანი ავტომატური სიგნალი, თუ სიტუაციის განსამუხტად რა უნდა მოიმოქმედოს პილოტმა. ჰოდა საკმარისია იგი მშვიდად მიყვეს ამ ინსტრუქციას, რომ ხიფათიც არიდებულია და ყველა ისევ ბედნიერია.

შევეშვათ ცოტახნით ცას და ხმელეთზე დავბრუნდეთ. შეიძლება რომელიმე თქვენგანს არ გაგიმართლათ და სანამ აფრენის საშუალება მოგცემიათ, საათიც კი გიყურყუტიათ ჩასხდომადასრულებულ ბორტში.

მიზეზი ბევრია, თუ რატომ უწევს გასაფრენად გამზადებულ ხომალდს მიწაზე ყურყუტი.

შეიძლება ე.წ. საჰაერო სივრცე, თუ დანიშნულების აეროდრომი იმდენად გადატვირთული იყოს, რომ ხომალდის გაფრენის დროზე სისტემური შემზღუდავი მესიჯი მოვიდეს (Slot Time) – „ამაზე ადრე ვერ აფრინდებით“ და მორჩა.

ან უბრალოდ, არც ისაა გამორიცხული, კოშკურის მეთვალყურემ პლანირებაში რამე აურია, არაეფექტურად დაგეგმა და ამის გამო ზედმეტი რამოდენიმე ათეული წუთი გასაფრენად გამზადებულ ხომალდმა ძრავები მიწაზე ათუხთუხა..

არაეფექტური პლანირება კრუიზის ფაზაშიც შეიძლება მოუვიდეს მეთვალყურეს. ე.წ. საჰაერო ტრასები სულაც არ არის ოპტიმალური და მეთვალყურის უნარზე (სურვილზე) არის დამოკიდებული, რამდენად შეგიმოკლდებათ გზა.

უბრალოდ არაეფექტურობა ხმელეთზე უფრო ჩანს – იცით რომ დგახართ. ჰაერში საიდან გაიგებთ მგზავრი მე „მოკლეზე გაგიშვით“ თუ არა.

ხოდა როცა ავიამეთვალყურის პროფესიაზე არის საუბარი, უსაფრთხოების გარდა არანაკლებ მნიშვნელოვანი სწორედ რომ ეფექტურობაა.

სისტემა იმდენად დაცულია, ფატალურ შემთხვევას ძნელად თუ „გავაჩალიჩებთ“. აი არაეფექტური მუშაობის დემონსტრირება კი ყოველ მომენტში იოლად შეგვიძლია „მოვახერხოთ“, თან ვერც ვერავინ შემოგვედავება, რადგან ზოგად წესებს ამით არ ვარღვევთ.

ეს თქვენ, მგზავრს შეიძლება არ დაგენანოთ ის ზედმეტი დახარჯული საწვავის ლიტრები, წუთები და ა.შ. მაგრამ აბა ავიაკომპანიებს კითხეთ, რამდენად კრიტიკულია მათთვის დროის მენეჯმენტი, დროზე გაფრენა, საჭირო საფრენი სიმაღლის მიღება (საწვავი რომ ნაკლები წვას), შემოკლებული მარშრუტირება და ა.შ.

გადაამრავლეთ მრავალ ათას შესრულებულ რეისზე, მრავალ ათას დღეზე და დანახარჯების დაზოგვის ისეთი შთამბეჭდავ ციფრებს მიიღებთ, რიგი რისკის გაწევაზეც ბედნიერი დააქნევთ თავს, როგორც ავიაკომპანია, ოღონდ ეს თანხები დაიზოგოს.

ხოდა კარგი ავიამეთვალყურე არის ის, ვინც რისკი/ეფექტურობის გონივრულ ბალანსს იჭერს..

შევცვალოთ თემა..

ამასობაში ავფრინდით…

ტურბულენციაზე ყველას გვსმენია (გვიგვრძნია) – თუ მოვხვდით ასეთ ზონაში, გემრიელი ჯაყჯაყი გარანტირებული გვაქვს. მინდა დაგამშვიდოთ, რომ ტურბულენტური ჰაერი მხოლოდ დისკომფორტს ქმნის და თავად ფრენისთვის დიდად საფრთხეს არ წარმოადგენს.

მსუბუქი ტურბულენტობა ხშირია და ჩვენს პეკინის ქუჩაზე მანქანის 60 კმ/სთ-ით ტარებას წააგავს – ინჭყრევი, მარა არაუშავს.

საშუალო სიმძიმის ტურბულენტობა ჩამოტარებულ სასმელის ჭიქებს კი წამოგიქცევთ, მაგრამ როგორც წესი 10-15 წუთზე მეტხანს არ გრძელდება და ვერტიკალურ სიბრტყეში დაახლოებით 10-20 ფუტიან ზევით-ქვევით რყევას ნიშნავს, რაც სასიამოვნო ნაღდად არაა, მაგრამ არც სახიფათო.

იშვიათია მძიმე ფორმის ტურბულენტობა.

ერთ ერთი პილოტი ყვებოდა – „10 000 საათი ფრენისას ალბათ ჯამში სულ 5 წუთი ვიყავი ასეთ გარემოშიო“.

ამ დროს განსაზღვრულ სიმაღლიდან მაქსიმუმ 100 ფუტი (30 მ. დაახლოებით) შეიძლება ჩავარდეს, ან პირიქით „ახტეს“ თანამედროვე ხომალდი, რაც უსაფრთხოების მხრივ არაა მძიმე მაჩვენებელი, თორემ შეგრძნება, იცოცხლე, ისეთი იქნება ყველაზე გულად მგზავრსაც ალბათ შიშისგან ცოტათი გაეპარება..

ასეთ დროს, ისევ თქვენი კომფორტისთვის, პილოტი დიდი დიდი სიმაღლის შეცვლას მოითხოვს, შედარებით „მშვიდი“ ფრენის პირობების მოსაპოვებლად.

ამაში კი ისევ ჩვენ ვეხმარებით:

– „იცი ბრიტიშ-123, შენ წინ ეს და ეს მიფრინავდა და ამა და ამ სიმაღლეზე ტურბულენტობა დაარეპორტა“.. პილოტიც დაფიქრდება, თავს მოიქექავს,
– „და ჩვენგან ზემოთ 2000 ფუტზე რა ამბავია?“
– „მმმ, მგონი რომ მშვიდობა, ყოველშემთხვევაში ჯერ არავის დაუწუწუნია“
– „კეთილი, შეგვიძლია ავკრიფოთ ეს სიმაღლე?!“

და ჩვენც უაღრესად კეთილები ნებართვას გავცემთ და ყველა ისევ ბედნიერია.

ღრუბლებიც გამოჩნდა ჩვენი თვითმფრინავის ფანჯრებიდან.. ხო, საკმაოდ ბევრი სახელები აქვთ მათ. მარტივად რომ მოვყვე ძირითადად ღრუბელი, რომელიც ვიზუალურად ერთგვაროვნად გამოიყურება, არანაირი ხიფათის შემცველი არაა. წვიმდეს, არაფერი არ ჩანდეს, მერე რა. ხომალდის ინსტრუმენტებმა ისედაც კარგად იციან, თუ საით იფრინონ.

პილოტებს, დამიჯერეთ, სტანდარტულ მშვიდ პერიოდში, მხოლოდ აფრენა/დაფრენის ფაზაში აქვთ საქმე. დანარჩენი, სულ რომ ეძინოთ, ბორტის კომპიუტერი მათ გარეშეც საქმეს მშვენივრად გაართმევს თავს.

ავიაციისთვის ხიფათს ვიზუალურად „სოკოსავით“ ამოზრდილი ღრუბლები წარმოადგენს – Cumulonimbus ტიპის ღრუბლები. გაზაფხულის ბოლოს, ზაფხულის პერიოდში ყველას უხვად შეგინიშნავთ ცის ფონზე ასეთი წარმონაქმნები, ჭექა-ქუხილი და თავსხმა წვიმა რომ ახასიათებთ.

თვითმფრინავები ამინდის რადარით არიან აღჭურვილნი, შესაბამისად პილოტი უჩვენოდაც ხედავს მათ მარშრუტზე ასეთი ტიპის ღრუბლები თუ ეღობებათ. და მერე რას შვებიან? რათქმაუნდა ისევ ჩვენ „გვევედრებიან“ – „ამდენი და ამდენი მილი, ამდენი გრადუსით მარცხნივ/მარჯვნივ გადავუხვევთო“.

მეთვალყურეს ამ შემთხვევაში უარის თქმის უფლება არ აქვს, რადგან საქმე უსაფრთხოებას ეხება.

დიდი დიდი ალტერნატიული გამოსავალი შევთავაზოთ. მაგრამ როგორც წესი ბორტებს ნებაზე ვუშვებთ და მერე კი ათმაგი ყურადღება გვმართებს – მონიტორს შევცქერით, რამე არ გამოგვეპაროს, რადგან უკვე აღარ ვიცით, ვინ სად წავა და სიტუაციის პრედიქციაც რთულდება.

ხოდა დავუბრუნდეთ ისევ კუმულუსის ტიპის ღრუბლებს, რატომ არის არასასურველი ასეთ ღრუბლებში ფრენა?

ზაფხულის ხვატის გამო ჰაერი მალე თბება, წყლის მოლეკულებით გაჯერებული სწრაფად მიიწევს ზევით, სადაც ტემპერატურის მკვეთრი კლების გამო მალევე „იყინება“ და უკვე უკუგზას დედამიწისკენ გადის.

ეს მუდმივი ჰაერის სწრაფი ცირკულაცია სწორედ იმ იშვიათ, უკიდურესად მძიმე ფორმის ტურბულენტურ ფონს წარმოქმნის. ნიშნის მოგებით მეტყვით „აჰაა, ორი აბზაცის წინ ხომ ამტკიცებდი, ეს სახიფათო სულაც არ არისო“.. კი განყენებულად არც იქნებოდა და დიდი დიდი შიშისგან ჩაგასვრევინოთ, სანამ სამშვიდობოს გახვალთ.

მაგრამ საქმეც ეგ არის, გარდა ტურბულენტობისა ბევრი სხვა ნეგატიური ამბები ხდება ჩვენს კუმულუსებში.

რისკი დიდია, რომ ტენიანი ჰაერის სწრაფი გადაციებით თვითმფრინავის ფიუზელაჟს წყლის მოლეკულები „მიეკროს“, ყინულად გადაიქცეს და ამით ხომალდის აეროდინამიკა გააუარესოს, რაც სულაც არაა სასურველი.

ანაც რიგი ხელსაწყოების ბლოკირება მოახდინოს, სიტყვაზე სიჩქარის მზომის (Pitot Tube) და ავტოპილოტმა ხომალდის სიჩქარის შესახებ ინფორმაცია ვეღარ მიიღოს და სახიფათო მანევრი განახორციელოს.

სწორედ ეს მოყინვის რისკია ყველაზე სახიფათო. ხომალდს კი აქვს ფუნქცია, შიდა ცირკულირების თბილი ჰაერით ეს ყინული ფიუზელაჟს მოაშოროს, მაგრამ ყველაფერს აქვს თავისი ლიმიტი და ძაან სწრაფად აკუმულირებადი ყინული მაინც ხიფათის შემცველია.

მძლავრი ტურბულენტობა, მოყინვის რისკი, სეტყვა, მეხის დაცემა (მიზერული ხიფათია თანამედროვე ხომალდებისთვის) ქარის მიმართულების მყისიერი ცვლა (Updraft, Downdraft), ეს ის ჩამონათვალია, რაც ასეთ არეში ფრენისას შეიძლება მოხდეს.

ისევ ავღნიშნავ, ამ არასასურველი მოვლენების ერთობლივი არსებობა შეიძლება გახდეს კატასტროფის მიზეზი და არა ცალკეულ მათგანი განყენებულად.

ხოდა რათ გვინდა ექსპერიმენტები, პილოტები ინსტრუქციის თანახმად, სულ რომ ქუდი შეუგდოთ, ასეთ ტიპის ღრუბლებში თავს არ შეყოფენ.
ისევ ყველა ბედნერია.

სანამ დაშვების ფაზაზე გადავსულვართ, ამასწინათ აეროპორტში ერთი ქალის საუბარს მოვკარი ყური, მეგობარს თავის გენიალურ დაკვირვებას რომ ანდობდა – „მადრიდისკენ (სიტყვაზე) რომ მივფრინავთ, 30 წუთი ზედმეტი გვჭირდება ვიდრე უკანა გზაზე თბილისისკენო“.

კი, ეს მართლაც ასეა – ამ განედებზე სტანდარტულად ქარი დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მხარეს უბერავს, თან კარგად გემრიელად 200კმ/საათამდე სიჩქარით. შესაბამისად ეს „ხელის წაკვრასავით“ არის ხომალდისთვის, რომელიც ევროპიდან აზიისკენ მიფრინავს, და პირიქით – ხელშეშლა უკუმიმართულებისას.

შესაბამისად 4 საათიანი მგზავრობა უხეშად 30 წუთამდე სხვაობას იძლევა.

ასე რომ ევროპისკენ მიმავალი ჩვენი გზა გაცილებით „გრძელია“.

დავეშვით აეროპორტში.. დიდ ქალაქებს იმდენი თვითმფრინავი აწყდება, სიტყვაზე ბუდაპეშტიდან სტამბულამდე რა დროც დაგვჭირდა, ერთი მაგდენი უბრალოდ ქალაქის გარშემო წრეზე „გვატარეს“, სანამ რიგითობამ გვიწია.

ასე რომ დანიშნულების ადგილას ჩაფრენა ეს კიდევ არ ნიშნავს იმას, რომ 20 წუთში მიწაზე დადგამთ ფეხს. შეიძლება საათზე მეტი წრეზე იბზრიალო.

მაგრამ თბილისისკენ მომავლებს ეს არ გემუქრებათ.

ამ დროს როგორც წესი უსაფრთხოების მიზნით ელექტროხელსაწყოების გამორთვას გთხოვენ. მერწმუნეთ მიზერზე მიზერია შანსი თქვენმა ჩართულმა ტელეფონმა, თუ პლეერმა, რამეზე ნეგატიური გავლენა მოახდინოს. მაგრამ მარტივად ნერვებს ნუ მოუშლით ბორტგამცილებლებს – მათ თავიანთი ინსტრუქცია აქვთ და მოჩვენებითად მაინც ჩაჩურთეთ სადმე ეს პლეერები, სანამ კორიდორში დარბიან დაღლილი მუშაკები.

ნისლი.. კიდევ ერთი ბოროტი მტერი ავიაციის. რატომ არის პრობლემა ეს ფენომენი? თბილისის მაგალითი რომ მოვყვე, დაშვების პროცესში მიწიდან 200 ფუტის სიმაღლეზე (60 მ.) პილოტი ასაფრენ/დასაფრენ ბილიკს უნდა ხედავდეს, რომ დაჯდომა განახორციელოს, თუ არადა ვალდებულია მეორე წრეზე წავიდეს.

მანამდე რიგი რადიოსიგნალების (ILS) დახმარებით ხომალდი ვიზუალური კონტაქტის გარეშეც ახერხებს გაუსწორდეს დასაფრენ ბილიკს, უბრალოდ ამ რადიოსიგნალის სიზუსტე აღარაა იმდენად სანდო, რომ აბსოლიტურად „ბრმად“ დასვა თვითმფრინავი.

ამასობაში დანიშნულების აეროდრომზე მშვიდობიანად დავეშვით. ჩვენი მგზავრობაც ნელ ნელა დასასრულს მიუახლოვდა და ჩემს ამ ჩანაწერსაც ბოლოსკენ წავიყვან.

მოკლედ როგორც ხედავთ ტექნოლოგია საგრძნობლად გვეხმარება ავიაციაში და ხშირად ადამიანის ფუნქციას ანაცვლებს. თვითმფრინავებს 90% ავტოპილოტები მართავენ. ჩემს საქმეზეც ვახსენე, რომ დიდი წილი უბრალო „გამარჯობა/ნახვამდის“ თქმით შემოვიფარგლები..

მაგრამ ჯამში, რა თქმა უნდა, არც ასე მარტივად არის საქმე.

საკმარისია რამე არასტანდარტული მოხდეს, რომ მერე არის, თუ არის საჭირო პილოტის, თუ ჩემი, როგორც ავიამეთვალყურის, მთელი ცოდნის და უნარების სწორი დემონსტრირება, რომ ხიფათი, თუ ფატალური შემთხვევა ავირიდოთ და შევასრულოთ მთავარი მისია – უსაფრთხოდ მივცეთ მგზავრს სწრაფად გადაადგილების საშუალება.. გასცდეს ხშირად მომაბეზრებელ ნაცნობ ქალაქ/გარემოს, გაფრინდეს სადმე შორს და გადაიღოს აქამდე მისთვის უცხო, მხოლოდ ფოტოზე ნანახ ლამაზ, თუ მახინჯ შენობის წინ ათასობით, თუნდაც გულისამრევი სელფი…

ყველას კეთილ მგზავრობას გისურვებთ

ექსეტერისკენ

დილა სუსხიანი – ცრის.

გამოვემშვიდობეთ მორისტონს და სანამ ექსეტერის გზას დავადგებოდით, კიდევ ერთ ციცქნა შოტლანდიურ ქალაქში – მელროუზში შევირბინეთ. ადგილი სადაც შვიდკაცა რაგბი დაიბადა. თუ არ ჩავთვლით მსოფლიო ომების პერიოდს, ჯერ კიდევ შორეულ 1883 წლიდან მოყოლებული, აპრილის თვეში აქ ყოველწლიურად იმართება ტრადიციული ტურნირი ბრიტანული, თუ მსოფლიოს სხვადასხვა სარაგბო კლუბების მონაწილეობით.

ხოდა ასეთი შანსი გვქონდა და ხელიდან არ გავუშვით იქაურობა მოგვენახულებინა. ასაკს მიტანებული სტადიონის მენეჯერი სიამოვნებით გაგვიძღვა ციცქნა არენის დასათვალიერებლად – მცირე მუზეუმში შეგვიძღვა, იქაური ისტორიები მოგვიყვა. თავადაც გახარებული იყო მისთვის სადღაც გადაკარგულიდან ჩამოსული სტუმრების მიღებით და ხალისიანად დაგვატარებდა ოთახიდან ოთხაში, ტრიბუნაზე, საკომენტატორო კაბინეტში და ბოლოს თავად სტადიონის ბიბინა მწვანე ბალახზეც შეგვიძღვა სამახსოვრო სურათების გადასაღებლად.

დამშვიდობებისას ქართული რაგბის სიმბოლოებით გაწყობილი სუვენირები ვუსახსოვრეთ. მანაც მელროუზის კლუბის გულსაბნევები გადმოგვცა და მადლობა მოგვიხადა სტუმრობისთვის. ბედნიერებმა მივაშურეთ მანქანას.. წინ გრძელი გზა გველოდა – მთელი ბრიტანეთი უნდა გადაგვესერა ჩრდილოეთიდან ლამის უკიდურეს სამხრეთამდე.

საათზე მეტი ისევ ვიწრო ვიწრო გზას მივუყვებოდით, ტყით დაბურულ ლამაზ გორაკებზე რომ მიიკლაკნებოდა მაგრამ მერე ნერვების წყვეტაც არ აგვცდა – რაღაც დიდ მანქანას მივეწიეთ, გვერდის ასავლელი სივრცეც კი არ იყო და მოგვიწია მის უკან დიდხანს ღოღიალი, სანამ გზის უფრო მსხვილ არტერიას არ შევუერთდით.

33საათები მიილია და შიმშილის მოსაკლავად სადმე უნდა გავჩერებულიყავით. არჩევანი მშვენიერი იყო – ან ლივერპული, ან მანჩესტერი. ენფილდს ბოლოს ოლდ ტრაფორდის ნახვა ვარჩიეთ და სანამ რამე კაფეტერიაში დავსხდებოდით ბედნიერი ვიღებდი სურათებს ლეგენდარულ არენაზე. წვიმა მანჩესტერშიც მოგვწვდა და იქაურობის დათვალიერებაში დიდად დრო აღარ დაგვიხარჯავს. ისევ დავადექით გზატკეცილს..

ბირმიგემის გავლისას კი ისეთ საცობში აღმოვჩნდით, მთელი დანარჩენი დღეები მის სახელის ლანძღვაში ვიყავით. ლონდონის შემდეგ ყველაზე დიდ ბრიტანულ ქალაქს სინამდვილეში გარშემო რამოდენიმე მცირე ზომის ქალაქ-დასახლებები აკრავს. ხოდა რა გასაკვირი, პიკის საათებში ძაან ცუდი იდეა იყო იქ თავის ამოყოფა. რუკას ჩავკირკიტებდი, ალტერნატიული გზები მოვძებნეთ, დავუყევით მცირე ქალაქების ვიწრო-ვიწრო ქუჩებს. ექსპერიმენტმა გაამართლა და გაცილებით ადრე დავეხსენით საცობს, ვიდრე ცენტრალურ მაგისტრალზე რომ დავრჩენილიყავით.

გვიან ღამეს გემრიელად დაღლილებმა შევაგელვეთ ექსეტერში ჩვენი რაში და მალე უკვე ღრმა ძილითაც გვეძინა – მეორე დღეს ხომ დიდი მატჩი გველოდა და კარგი გამოძინება სწორედაც რომ მისწრება იყო.

(გაგრძელება იქნება)

წვრილმანები და ქორწილი ანაკლიაში

ხომ..

რა ამბები მოვქექო ტვინში, რა ხდება ამ პერიოდში?!

სიტყვაზე, ის, რომ სირბილი ამეკრძალა (ყოველი ექიმთან ვიზიტი რამე მსგავსი აკრძალვით მთავრდება) და მაინც რომ მომენატრება, ხან თაჩრაგბს ვითამაშებ, ხან აგერ სამოყვარულო ლიგა გაკეთდა ფეხბურთის და იქ კვირაში ერთხელ 11/11-ზე გავაგორებთ ხოლმე ბურთს. წესით სულ 10-15 წუთი თუ ვაპირებდი თამაშს – სად მაქვს ჯანი ასმეტრიან მოედანზე ვირბინო, ამას წინათ წავაგეთ კიდეც 11:0, ლამის ყველა გუნდელი ჩემნაირ ფიზიკურ კონდიციაში რომაა. დიდის ამბით შედგენილ გრძელ სიიდან ხალხი არ დადის და ძლივს შეკოწიწებული თერთმეტი კაცი მთელი ორი ტაიმი სარბენად ვართ განწირულები.

თაჩრაგბზე კი, ოქტომბრის ერთ შაბათ დღეს ვცადე სოფლად გამეტანა თამაში და ქალაქგარეთ პიკნიკი მოვაწყვე. მინდა ვთქვა, რომ მშვენიერი დღე გამოვიდა. ერთადერთი მინუსი ის იყო, რომ ნაცვლად ხალხის დიდი ჯგუფისა, სულ ათი-თორმეტი კაცი თუ შევიკრიბეთ და ხალხის სიცოტავემ სიტუაცია ცოტა გააუფერულა.

დღის პირველ ნახევარში ენერგია მოედანზე ბურთაობას შევალიეთ, შემდეგ კი ჩემი სახლის ეზოში გადავინაცვლეთ და მწვადით და ლუდით დახარჯული კალორიები ზედმეტობითაც კი შევივსეთ.

ხო, ასე… ამ სოფლად გასვლის არ იყოს, მომივლის ხოლმე სურვილი, ვუთავებ რამე ღონისძიებას, ცოტა გამოვანათებ, ხალხთან ურთიერთობის იშტაზემოსული და მერე დროის დიდი წილი ისევ ჩემს ნაჭუჭში შევიკეტები და დროს პასიურად ვატარებ ხოლმე – სოცქსელის ანგარიშმიუცემელ სქროლვაში, ან უკეთეს შემთხვევაში გიტარას მოვიმარჯვებ, ცოტას დავუკრავ, ან კიდევ უფრო უკეთესი – წიგნს თუ მივუჩოჩდები. ისე წასაკითხად ბოლოს ფოლკნერი შემრჩა ხელში და აგერ ორი კვირაა დღეში 1-2 გვერდის გადაფურცვლასაც კი მძიმედ ვახერხებ. მწერალს შევაწმინდე ხელები – ძნელად იკითხებათქო. არადა მანამდე მთელი რვაასფურცლიანი ქვოს ისტორიები როგორ ერთი ამოსუნთქვით ჩავიკითხე..

ხო ხო.. ამოტივტივდა გონებაში ამასობაში ამბები. კლასის მცირე სამეგობროს, ვინც აქამდე შემოვრჩით, ყოველთვის თბილად ვიხსენებ და მიყვარს მათ გარემოცვაში ყოფნა. ხოდა პირველ რიგში ბაკურის ქორწილი მინდა გავიხსენო.. იფ როგორი გემრიელი დრო რომ გავატარეთ. ჯვარი ქუთაისში დაიწერეს, ანაკლიამ კი დანარჩენ მხიარულებას უმასპინძლა.

უკვე პარასკევს გავუყევით გზას სიჭის მანქანით და სამი სრული საოცარი დღეც გავატარეთ. ნუ თავი და თავი ის იყო, რომ ეს ხალხი ყველა ერთად შეკრებას და მითუმეტეს რამოდენიმე დღის გატარებას, ხშირად ვერ ვახერხებთ. ხოდა შევირგეთ.

ამინდი კარგი დაგვემთხვა, თბილი, წვიმის გარეშე. ანაკლიაში ძველი ციხის გალავნის ეზოში გაწყობილი მაგიდა დაგვხვდა, ას მეტრში ზღვის სანაპირო, ზღვის სასიამოვნო ბრიზით და ჩემდასაბედნიეროდ ცოცხალი მუსიკა გემოვნებიანი ქავერებით. ხოდა კი დავხტოდი და დავცანცარებდი სასმელით და მუსიკით იშვიათ მუხტზე მოსული.

კვირა დღეს შეთხელებული სტუმრები კიდევ ერთხელ მივუჯექით სუფრას. შემდეგ სანაპიროზე ვიტანტალე, მზე ზღვას მივაბარე და უკანა გზას დავადექით. აქ კი რა გითხრათ – დათოს ერთკაციანი სპექტაკლი გაიმართა, მთელი გზა რომ არ შეწყვეტილა და არც კი ვეცდები ავღწერო, რომ არ გავაფუჭო ეს შესანიშნავი დადგმა.. გვარიანად შეზარხოშებული სიჭის სოლო გამოსვლა მართლაც რომ საოცრად შთამბეჭდავი იყო, ამ ტექსტის წაკითხვით იმ საღამოს გახსენებაც კი ხანგრძლივი ღიმილის მომგვრელი იქნება იმ სამიოდე ადამიანსთვის, ვინც ამ ყველაფერს შეესწრო.

ხომ.. იმ კვირეულის გახსენებამ სასიამოვნო ფიქრებში გამრია.. ბარემ ასეც დავასრულებ დღევანდელ ჩანაწერს.

სკოტთა მიწაზე

(მესამე ნაწილი)

რა ჯანდაბა გვინდოდა მორისტონში?! არც არაფერი – გზად ლეპტოპში დავეძებდი, სად შეიძლებოდა გაგვეთენებინა ღამე, სანამ ედინბურგს ჩავიდოდით. მაგ რეგიონში კი არჩევანი დიდი არ იყო და ასე ამოვყავით თავი იანის ფერმაში.

მასპინძელს დილიდან საქმეები ჰქონდა – ტრაქტორის მძღოლი იყო და ეტყობოდა, მისი ძილის დროც დიდი ხნის წინ დამდგარიყო. საუბარი მაინც გულიანი გაიმართა – კიბორგა იშტაზე მოვიდა და რა თემას აღარ გადაწვდნენ, თითქოს ორი დიდი ხნის უნახავი ძმაკაცი გადაეყარა ერთმანეთსო.

ცხოველი საუბრის გარდა (სადაც მთელი გეოპოლიტიკის მიმოხილვა მოხდა და ერთი-ორი ფრაზით ვალოდიას დედასაც არ აცდა ალერსი) კიბორგას ისიც უხარებდა გულს, ამ მოგზაურობისას პირველად ადამიანურად ცალცაკე ოთახი გვერგო და ერთ საწოლს აღარ გავიზიარებდით.

დილით რომ გავიღვიძეთ, მასპინძელი უკვე სამუშაოდ წასული დაგვხვდა. სოფლის ყაიდის სახლში კი თავს შინაურულად ვგრძნობდით – შემწვარი კვერცხი გავიმზადეთ, ცოტა დავნაყრდით და იმ მხარის დასათვალიერებლად გავწიეთ.

ერთი სიამოვნება იყო ვიწრო, კარგად მოასვალტებულ გზაზე მანქანით გორაობა და გარშემო გადაშლილი პეიზაჟებით ტკბობა. მცირე ბორცვებს აღმა-დაღმა მივუყვებოდით და იანის მიერ მონიშნულ ადგილებს დავეძებდით.

ჯერ ერთ შოტლანდიურ ძველებურ კოშკურას გადავაწყდით – იქაურობა რახან ინგლისის მონაპირე რეგიონი იყო, გასულ საუკუნეებში ადგილობრივ მოსახლეს მტრის ჯარის ხილვაც ხშირად უწევდათ. თავის მხრივ, ინგლისის ჯარს არაფერი ესაქმებოდათ, კინკილა ოჯახების დევნა დაეწყოთ, ხოდა სანამ ეს ჯარი ჩაიშლიგინებდა, მოსახლე ამ კოშკებში რამოდენიმე დღის გასატარებლად სანოვაგიანად შეიყუჟებოდა და მერე ისევ ჩვეულ ცხოვრებას უბრუნდებოდა.

იქვე ახლოსვე ვოლასის სტატუეს გადავაწყდით, მერე ფეხით ვიბოდიალეთ, იქაური მშვიდი გარემოთი ვტკბებოდით. ბოლოს კი მცირე ქალაქ ჯედბურგსაც ვეწვიეთ. პაწია ქალაქი ლამაზად იყო გაწყობილი ძველებურ სტილში, სიმწვანეში ჩაფლული, ტყე-პარკით და ჩვენთვის საოცნებოდ მოვლილ სპორტული მოედნით – შედი და იჯერე გული თამაშით.

ვისადილეთ, გემრიელი ყავა მივირთვით და აწი ედინბურგის დროც დამდგარიყო – სულ საათის გზა თუ გვაშორებდა. მზე გადასული იყო, სკოტების მთავარ ქალაქს რომ ვუწიეთ.

მასპინძლად შუახნის კეთილგანწყობილი ქალბატონი გვერგო. ვივიანი მშვენიერი პიროვნება აღმოჩნდა, თუმცა იანისგან განსხვავებით, ვინც სოფლად ტრაქტორს თუ მართავდა, წარმოდგენა არ ჰქონდა, თუ რომელი ქვეყნიდან ვესტუმრეთ.

მეორე დილით საუზმეზე დაგვპატიჟა და მერე კი ბევრი ვილაპარაკეთ საქართველოზე და თან სხვა თემებსაც გადავწვდით.

ვივიანის მომზადებულ კერძს კი საუზმეს პირობითად თუ დაარქმევდი კაცი სახელს – შემწვარი კვერცხი, ათასნაირად მოხრაკული სოსისები და შედედებული სისხლისგან დამზადებული რაღაც ჯანდაბა. იმდენი კალორია მივიღეთ, მთელი კვირა გვეყოფოდა – ძაან გემრიელი კი იყო.

მანამდე კი, წინა საღამოს რომ დავბინავდით, ფეხით ქალაქის დასათვალიერებლად გავედით. ალბათ რა თვალებით შევყურებდი პარკებში მოწყობილ ათეულობით სათამაშოდ კოხტად გაკრეჭილ მოედნებს – შედარებისას უნებურად ჩვენი ქალაქის უტყვი, საზიზღარად ნაცრისფერი ბეტონის ჯუნგლები მახსენდებოდა.

ვახშამი და გემრიელი ლუდის შემდეგ კი იქაურ ტაქსით გავისეირნეთ და ბოლოს კინოთეატრშიც ამოვყავით თავი – მახსოვს მარსელს ვუყურეთ და აი მერე კი ალბათ საათნახევარზე მეტი ფეხით ვიბოდიალეთ უკან სახლის გზაზე. მგონი ბევრი ადგილობრივი არ იქნება ნამყოფი, ისეთი ქუჩები გამოვიარეთ ბრმად მობილურის რუკას მინდობილებმა.

დილა გათენდა ტრადიციული ნისლიანი, ალაგ ჟინჟლავდა. ედინბურგის ციხე დიდებული სანახავი იყო – მთის ფერდობიდან სწორ რელიეფზე გადაჭიმულ ქალაქს ჰორიზონტი არ უჩანდა – უბრალოდ ნისლი ჭამდა რამოდენიმე კვარტლის შემდეგ იქაურობას. ცენტრი მოპირკეთებული ქვაში, ცოტა არ იყოს დაგზაფრავდა კიდეც კაცს. სადღაც გულის სიღრმეში იმასაც ელოდი, მალე რკინაში ჩამჯდარი რაინდებიც ცხენებს შემოაჭენებენო – სიძველე ყოველ ფეხის ნაბიჯზე.

მანქანას მოვაჯექით, გლაზგოშიც ჩავარბინეთ. რა კარგად ჟღერს? მარა მართლა მასე იყო. სულ 2-3 საათი გავატარეთ ქალაქში, სადაც ძნელად გაიგებდი, ხალხი რა ენაზე საუბრობდა. ვისადილეთ და ნახვით რა უნდა გვენახა? რამოდენიმე ქუჩა ფეხით გადავსერეთ და დანარჩენი დრო საკუთარი მანქანის ძებნაში დავკარგეთ. კიდევ ხომ მანამდე ქუჩების კვეთას სურათი გადავუღე, სადაც ასე დაუდევრად მივაპარკირეთ ეს ჩვენი ჯართი.

საღამოვდებოდა და ისევ გზა გველოდა წინ – ორ დღეში ექსეტერში უნდა ვყოფილიყავით საქართველო ნამიბიის მატჩზე დასასწრებად, ქალაქში, რომელიც აქედან სულ მცირე 700 კილომეტრით იყო დაშორებული.

იანის ფერმაში იმდენად კარგად ვიგრძენით თავი, ბევრი აღარ გვიფიქრია, ისევ მორისტონი მოვნიშნეთ GPS-ზე – უკვე ძმა-ბიჭი გვეგულებოდა იქ და სანამ დავიძინებდით, მართლაც გულიან საუბარში გავლიეთ რამოდენიმე საათი.

(გაგრძელება იქნება)

Geo – Ita 18:17 (U20 rugby worldcup)

როცა ამბიცია გიჩნდება, ნელნელა მეორე ეშელონის ნაკრების სახელი მოიშორო და ითხოვ უმაღლეს დონის ნაკრებებთან მუდმივად თამაშის საშუალება მოგეცეს, ამ ამბიციის საფუძვლიანობა ყოველ ფეხის ნაბიჯზე უნდა ამტკიცო და აგერ, თუნდაც ახალგაზრდულ ნაკრებების დონეზე, ვეთამაშებოდით გუნდს, პირველ რიგში რომლის ელიტაშიც “ჩაჩოჩება” დაგვისახავს მიზნად..

ხოდა კი მოვიგეთ ეს ძაან პრინციპული შეხვედრა..

ხარვეზები იყო, თანაც უამრავი.. და ეს პირველ რიგში აუტების მოწოდებას შეეხება – კიდევ კარგი მეორე ტაიმში ეს კომპონენტი გამოვასწორეთ, თორემ ვინძლო შეხვედრაში სხვა შედეგიც დაფიქსირებულიყო.

ასევე გამოჩნდა დამრტყმელის პრობლემა – ძალიან ბევრი შესაძლო ასაღები ქულები გავანიავეთ. დიდი იყო რისკი, ეს ყველაფერი ძვირი დაგვჯდომოდა – შეხვედრა ხომ სულ ერთი ქულით მოვიგეთ!

როგორია?! სამი ლელოს ვერცერთი ზუსტი გარდასახვა ვერ მივაყოლეთ და ორი-სამი ჯარიმაც უშედეგოდ გავანიავეთ..

მაგრამ ეს ყველა ხარვეზი გადაწონა ბიჭების მონდომებამ, დაცვაში თავდადებულმა თამაშმა, შერკინებაში უპირატესობამ და რაც არ უნდა საოცარი ყოფილიყო ქართველი გულშემატკივრისთვის (და თანაც ძალიან სასიამოვნო), რიგ ეპიზოდებში ხელდახელ თამაშშიც მშვენიერი უნარები გამოვავლინეთ.. (ხშირად გვახსოვს ქართველების შესრულებით, ხელუკუღმა, სწრაფი “ამობრუნებული” პასები?!)

მესამე ლელო ხომ საერთოდ ნებისმიერ დონის მატჩს დაამშვენებდა, ისეთი ლამაზი ეპიზოდებისგან აიკინძა – აფრასიძის კარგი ამოგდება, გორგაძის გაქცევა.. ერთი, მეორე შებრუნებული პასი.. მერე ლობჟანიძე – მეტოქის შერკინების ხალხს ტოლი არაფერში დაუდო, იმდენს დაუსხლტა ხელის კვრით, იომა და კარგად ირბინა.. ისევ რაქი, ისევ აფრასიძე – ბურთი ერთი ფლანგიდან მეორესკენ უსწრაფესად ჩათამაშდა, მიმინოშვილის ფინტი და ეპიზოდის ლოგიკური დასასრული – სასწაული ლელო!!!

მოკლედ შეხვედრა უდაოდ მოიგო გუნდმა, რომელიც დღეს მოედანზე უკეთესი იყო და იმედია მომავალშიც იტალიის დარ გუნდებთან რკენაში წარმატებას ხშირი და კანონზომიერი სახე მიეცემა.

0:55 vs 1:0

footballბედად რაგბის ოცწლამდელების და საქართველოს საფუხბურთო ნაკრების თამაში ერთ დროს იწყებოდა და პირველ-მეორე არხზე არჩევანიც იყო, თუ რომელი გადმოცემისთვის გვეყურებინა..

რაგბის მატჩს ზურგს მსოფლიოს ჩემპიონატის სტატუსი უმაგრებდა და შეხვედრასაც უძლიერეს ზელანდიის ნაკრების წინააღმდეგ ვმართავდით.

საფეხბურთო კი, მხოლოდ ამხანაგური შეხვედრა იყო, მაგრამ ევროპის მოქმედ ჩემპიონთან – ესპანეთთან გვიწევდა ჭიდილი.

სულ ახლახანს ჯერ სლოვაკეთს დავეჩაგვრინეთ 3:1 და შემდეგ რუმინელებთან საერთოდ 5:1 გავცამტვერდით. მოლოდინიც შესაბამისად ნეგატიური იყო – წესით მორიგ სამარცხვინო მარცხს ვერ ავცდებოდით.

ხოდა რა გასაკვირია, არჩევანი რაგბის სასარგებლოდ გავაკეთე, თუნდაც იმის ფონზე, რომ მოლოდინისამებრ კუნძლელებმა გვარიანად დაგვჩაგრეს.

ზელანდიელები, როგორც კი ბურთს ხაზზე გაშლიდნენ, ჩვენი დაცვა ირეოდა და ლელოებიც ბლომად მივიღეთ.. ანგარიშიც ერთობ მსუყე – 55:0 დაფიქსირდა..

პოზიტივი კონკრეტულად ამ შეხვედრის ის იყო, შერკინებაში ხშირად დავჩაგრეთ მეტოქის რვაეული და ამით ჯარიმებიც გამოვიმუშავეთ, რაც პატარა საქმე სულაც არ არის.

თავისუფლად შეგვეძლო 9 ქულამდე მოგროვებაც, კარში რომ გვერტყა, მაგრამ ყველა კარგად იაზრებდა, ამ კონკრეტულ შეხვედრაში ქულებზე გამოკიდებას აზრი არ ქონდა – შეხვედრას მაინც წავაგებდით და ვცადეთ აუტში ბურთის გადატანით უკვე ხელსაყრელი პოზიციიდან სალელოედ შეგვეტია.

არ გამოგვივიდა.. აუტიდან მოწოდებულ ბურთს მოლში ზელანდილები ისე გვიჭედავდნენ, გამოტანას ვეღარც ვახერხებდით და იქით ვჯარიმდებოდით..

და იმ იშვიათ შემთხვევაში, როცა ხაზზე მაინც მოვახერხეთ ბურთის ჩათამაშება, ჩვენი ბექები ვერ ახერხებდნენ რაიმე გააზრებული კომბინაციის გათამაშებას – მეტოქე სწრაფად ამოდიოდა და ეფექტურად გვხურავდა..

პაუზების დროს შიგადაშიგ ფეხბურთზე ვრთავდი და 40-ე წუთზე ოქრიაშვილმა ესპანელებს გამარჯვების გოლი რომ შეუგდო, ისტერიული ხარხარი ძლივს შევიკავე.. როგორია?! ბოლო წლებში გასვლაზე გიბრალტარის უსუსტეს ნაკრებისთვის თუ გვქონდა მოგებული და აწი ვამარცხებდით ნაკრებს, რომელიც გასულ დეკადაში ორჯერ გახდა ევროპის ჩემპიონი და ერთხელაც მსოფლიოზე იბატონა..

თამამად შეიძლება ითქვას, მიუხედავად შეხვედრის ამხანაგურის სტატუსისა, ეს იყო ყველაზე დიდი გამარჯვება, რაც კი ეროვნულ ნაკრებს მოუპოვებია და ინტერნეტი გადაჭრელდა მხიარული, ცოტა ირონიით აღსავსე სტატუსებით.. მიდი და დაიძვრინე თავი ირონიისგან, როცა უყურებ, როგორ ცამტვერდება ნაკრები ხან ვისთან ხან ვისთან, და ამ დროს ევროპის ჩემპიონები საკუთარ მოედანზევე მივაყუდეთ..

და ფინალისკენ, რაგბის 55:0 წაგება და ეს საფეხბურთო წარმატება რომ შევადარო – ვის ახსოვს არა ოცწლამდელები? როცა 1:0 ესპანეთს მოვუგეთ? მაგრამ ფეხბურთელთა ეს გამარჯვება იყო სრულიად ამოვარდნილი ლოგიკიდან, ბურთი რომ მრგვალია და მართლაც რომ საოცრებების მოსახდენად იდეალურია სპორტის ეს სახეობა.. აქ არ იყო რაიმე მეთოდური მუშაობის შედეგად მიღებული შედეგი..

ნეტავ ვცდებოდე შეფასებაში, მაგრამ ზოგადად ბევრი რამე თუ არ შევცვალეთ ფეხბურთის სფეროში, საქმისადმი მიდგომა, დაწყებული უმცირესი დეტალებიდან, მომავალშიც რუმინეთთან წაგებულ 5:1-ებს უფრო ხშირად მოვიმკით, ვიდრე (ვიდრე კიარადა, საკითხავია, როდესმე კიდევ თუ გავისვრით ასეთ რეზულტატს?!) თუნდაც ნახევარ ესპანეთის დარ გუნდებთან გამარჯვებას..

rugbyდა ამ დროს გებევრათ რაგბისტთა ასეთი ანგარიშით წაგება?! როგორ ფიქრობთ, სადაც ახლა ჩვენი ოცწლამდელები თამაშობენ, ეს შემთხვევითია და ადვილად მოვიდა ყოველივე ეს? – მსოფლიოს თასზე თამაშის მოპოვებული უფლება?

მე გეტყვით რომ 10 წლის წინ ამაზე ვერც ვიოცნებებდით – მრავალი თაობის შრომამ და საქმის მეთოდურმა კეთებამ მიგვიყვანა აქამდე და ზელანდიელებთან თამაშის უფლების მოპოვებაც ამ საქმის კეთების შედეგია.. და მართალია კიდევ მრავალი წელი თამაშის ხარისხით მსგავს გუნდებს ვერც გავუტოლდებით, მაგრამ მთავარია განვითარების ეს ტემპი არ შევანელოთ და შედეგი მერე ნახეთ..

ხოდა იმის თქმა მინდა, ამ ბევრით ნოლის წაგების იქით სინამდვილეში მეტი პერსპექტივა მოჩანს რაგბში, ვიდრე ფეხბურთში, თუნდაც ესპანეთის წამოქცევის ფონზე…

თუ არ დამიჯერებთ, აგერ ბატონო ეს წერილი და წლების შემდეგ ამოვქექოთ :))